ازاد

تاكستان که به سرزمين «تات ها» معروف بود در گذشته «سياده» يا «سيادهن» ناميده می شد. به قول برخی مورخان «سيادهن» يا «سيادهان» تغييرشكل يافته واژه «سه دهان» بوده و خود آن نيز صورت معرب لغت «سه دژان» پارسی است. هم چنين نام «سيادهن» بر روی يکی از كتيبه های دوران هخامنشی - مربوط به 2300 سال قبل - موسوم به پيوتين گرايا نيز حك شده است. اين کتيبه که از قديمی ترين اسناد نوشتاری اين شهرستان است، به زبان يونانی نوشته شده است و هم اكنون در موزه شهر وين، پايتخت اتريش نگه داری می شود. دراين كتيبه چنين آمده است: «سيادان (نام پيشين تاكستان) و ساوه از شهرهای سرسبز شمال فلات ايران است.» تاريخ اين شهر با ورود اولين دسته های اقوام آريايی به اين سرزمين رقم خورده است و در سلسله ها و حكومت های قبل از اسلام در ايران، صعودها و فرودهای بسياری بر خود ديده است. آثار گچ بری جالب مربوط به دوره ساسانی كه در تپه خندو واقع در شمال خاوری تاكستان به دست آمده است، نشانه آبادانی اين منطقه در آن دوران است.
بر اساس شواهد و بررسی های باستان شناسی انجام شده در تپه خله كو ايجاد هسته اوليه شهر به 7000 سال پيش باز می گردد كه همين سندعلمی، تاكستان را جزو قديمی ترين شهرهای ايران و حتی دنيا قرار می دهد. روی همين اصل بايد تحقيقات علمی - در مورد عمر اين شهرستان - در اين منطقه تكميل تر شود. اين شهرستان با توجه به اين که قديمی ترين شهر منطقه است، قديمی ترين اثر باستانی اين محدوده، يعنی بقعه پير را نيز در خود جای داده است. هم چنين مسير عبور جاده قديمی، پر رفت و آمد و جهانی ابريشم از اين شهر بوده است. طی حدود ده هزار سال، اين مسيرنقش عظيمی در نقل و انتقال مواد، فرهنگ، آيين، تكنولوژی و ايجاد و توسعه روابط فرهنگی و اقتصادی و نزديكی ملت ها به عهده داشته و همانند رود بزرگی آسيا را به اروپا پيوند داده است. جاده ابريشم - که افرادی چون كوروش و كراسوس رومی و اسكندر مقدونی بر سر تسلط بر آن جان باختند - به خاطر وجود سنگ ابسيدين و موقعيت استراتژيك مناسب از تاکستان عبور می كرده است.
در زمان هخامنشيان برای يکی از راه های ارتباطی ساخته شده توسط داريوش اول چاپارخانه مهمی در تاكستان بنا شد كه محل آن روبه روی بقعه پيراست و عده ای وجه تسميه «سيادان» را به خاطر وجود همين چاپارخانه می دانند. تاكستان در اواخر حكومت شاهان هخامنشی، بعد از مقاومت در برابر سپاه اسكندر و شکست خوردن از او، متحمل خسارات فراوانی شد. طبق تحقيقات و مطالب آورده شده در کتاب «ايستگاه های پارتی» چاپ فيلادلفيای آمريكا (سده اول پيش از ميلاد)، تاكستان از شهرهای مهم منطقه بوده و از بخش های سوق الجيشی امپراتوری اشكانيان در باختر كشور به حساب می آمده است. با توجه به اشيای به دست آمده از تپه های باستانی اين شهرستان مشخص شده که تاکستان در زمان ساسانيان - آخرين سلسله ايران قبل از اسلام - شهری بسيار آباد بوده است. منطقه تاكستان به هنگام فتح ايران توسط اعراب (در زمان عمربن خطاب) به دست عروه بن زيد خل طايي گشوده شد، اما مردم آن بر دين خود استوار مانده و خراج گزار شدند. در زمان امويان و سلجوقيان ناحيه تاکستان از اهميت زيادی برخوردار بوده است و در زمان ايل خانان با استقرار پايتخت در سلطانيه موقعيت جلگه تاكستان به نحو چشم گيری رونق يافت. آمدن سلطان محمد خدابنده به اين شهر, ورق ديگری بر تاريخ اين خطه افزود. اين توجه و شکوفايی منطقه تاكستان در زمان صفويه هم ادامه پيدا کرد. بناها و مكان های به جای مانده از آن زمان؛ گواه محکمی بر اين ادعا است. در ضمن چون تاكستان بر سر راه تهران - اروپا قرار داشته، بيش تر شاهان قاجار نيز به اين شهر آمده و مدتی در آن مانده يا از آن می گذشتند و بالطبع مورد توجه و تفقد آنان قرار می گرفته است. اين شهرستان هم اكنون يكي از معتبرترين شهرستان هاي استان قزوين است